آنژیوپلاستی

مرکز فوق تخصصی قلب سلامت

فهرست مطالب

آنژیوپلاستی فرایندی برای باز کردن انسداد شریان های کرونری است. این فرایند با نام مداخله کرونری از راه پوست نیز شناخته می شود. در آنژیوپلاستی یک کاتتر دارای بالون به عروق خونی مسدود وارد شده و جهت کمک به بهبود جریان خون آن ها را گشاد می کنند. این روش اغلب با جایگذاری یک لوله فلزی تور مانند به نام استنت نیز همراه است.

این استنت شریان را باز نگه داشته و احتمال تنگی مجدد آن را کاهش می دهد. اغلب استنت ها به دارو آغشته بوده تا به باز ماندن شریان کمک کنند. در موارد نادر، امکان جایگذاری استنت های فاقد دارو نیز وجود دارد. آنژیوپلاستی می تواند علائم انسداد شریان ها همچون درد قفسه سینه و تنگی نفس را بهبود بخشد. این فرایند اغلب در حین حمله قلبی جهت باز کردن سریع یک شریان مسدود شده و کاهش آسیب قلبی به کار می رود.

کاربرد آنژیوپلاستی عروق کرونری

آنژیوپلاستی برای درمان تجمع پلاک های چربی در عروق خونی قلب به کار می رود. به تجمع این رسوبات چربی آترواسکلروزیس یا تصلب شرایین گفته می شود. در صورت بروز موارد زیر آنژیوپلاستی به عنوان یک روش درمانی به شمار می آید:

کاربرد آنژیوپلاستی عروق کرونری​

آنژیوپلاستی برای همه افراد مناسب نیست. بسته به وسعت بیماری قلبی و سلامت کلی بیمار، پزشک می تواند یکی از روش های جراحی بای پس شریان کرونری یا آنژیوپلاستی را برای بیمار انتخاب کند. در صورت بروز موارد زیر فرد به جراحی بای پس شریان کرونری نیاز خواهد داشت:

آنژیوپلاستی عروق کرونری

خطرات آنژیوپلاستی قلب

با اینکه آنژیوپلاستی قلب نسبت به جراحی بای پس روشی کم تهاجم تر برای باز کردن شریان های کرونری است، اما باز هم با خطراتی همراه است. رایج ترین خطرات آنژیوپلاستی شامل موارد زیر می شوند:

تنگی دوباره شریان

هنگامی که آنژیوپلاستی با جایگذاری استنت آغشته به دارو ترکیب می شود، خطر انسداد مجدد شریان به کمتر از ۵ درصد می رسد. در صورت استفاده از استنت های فاقد دارو، خطر تنگی مجدد شریان در حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد خواهد بود.

لخته های خونی

لخته های خونی می توانند حتی پس از فرایند در استنت ها تشکیل شوند. این لخته ها می توانند شریان را مسدود کرده و سبب بروز حمله قلبی شوند. مصرف آسپرین به همراه کلوپیدوگرل (پلاویکس)، پرازوگرل (افیسنت) یا دیگر دارو های ضد انعقاد خون جهت کاهش احتمال تشکیل لخته در استنت ضروری است. بیماران باید درباره مدت مصرف این دارو ها با پزشک خود مشورت کنند. هرگز نباید بدون مشورت با پزشک مصرف این دارو ها را قطع کرد.

خونریزی

امکان دارد، در هنگام ورود کاتتر به پا یا بازو خونریزی بروز دهد. با اینکه این خونریزی معمولا سبب کبودی شده اما گاهی اوقات می تواند جدی بوده و نیازمند انتقال خون یا فرایند های جراحی باشد.

دیگر خطرات نادر آنژیوپلاستی شامل موارد زیر هستند:

حمله قلبی

با اینکه احتمال بروز این مورد نادر است اما امکان بروز حمله قلبی در حین فرایند وجود دارد.

حمله قلبی

آسیب شریان کرونری

ممکن است شریان کرونری در حین فرایند پاره شود. این عارضه نیازمند جراحی اورژانسی بای پس شریان کرونری است.

مشکلات کلیوی

رنگ به کار رفته در آنژیوپلاستی و استنت گذاری مخصوصا در افراد مبتلا به مشکلات کلیوی می تواند سبب آسیب به کلیه ها شود. در صورتی که فرد در معرض خطر بالای ابتلا به این عارضه باشد پزشک اقداماتی را جهت محافظت از کلیه ها انجام می دهد. از جمله این موارد می توان به کاهش مقدار ماده حاجب (رنگ) و حفظ میزان مایعات بدن در حین فرایند اشاره کرد.

سکته مغزی

در صورتی که پلاک موجود در شریان در هنگام عبور کاتتر از آئورت آزاد شود، امکان بروز سکته مغزی وجود دارد. لخته های خونی نیز ممکن است در اثر این فرایند شکل گرفته و به عروق خونی مغز راه یابند. سکته مغزی یکی از عوارض بسیار نادر آنژیوپلاستی کرونری بوده و مصرف دارو های رقیق کننده خون خطر ابتلا به آن را کاهش می دهند.

ضربان غیر طبیعی قلب

در حین این فرایند، امکان دارد قلب ضربانی بسیار آرام یا بسیار سریع داشته باشد. با اینکه این مشکلات در ریتم قلب معمولا کوتاه مدت هستند اما گاهی اوقات به مصرف دارو یا ضربان ساز موقت نیاز است.

اقدامات قبل از آنژیوپلاستی قلب

قبل از تعیین وقت فرایند آنژیوپلاستی پزشک سابقه پزشکی فرد را بررسی کرده و او را از نظر فیزیکی معاینه می کند. پزشک انجام برخی آزمایش های متداول را همچون تصویر برداری اشعه ایکس از قفسه سینه، نوار قلب (الکترو کاردیوگرام) و تست خون قبل از فرایند از بیمار درخواست می کند. پزشک همچنین جهت بررسی انسداد شریان های رونده به قلب و امکان درمان آن ها با آنژیوپلاستی یک آزمایش تصویر برداری به نام آنژیوگرافی کرونری انجام می دهد.

در صورت یافتن انسداد در حین آنژیوگرافی کرونری پزشک فورا به انجام آنژیوپلاستی و استنت گذاری اقدام می کند. دستور العمل های آماده شدن توسط پزشک یا تیم درمان به بیمار ارائه می شوند. امکان دارد پزشک تعدیل یا قطع مصرف برخی دارو ها را قبل از آنژیوپلاستی از بیمار بخواهد. آسپرین، دارو های ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) و رقیق کننده های خون از جمله این دارو ها هستند.

بیماران باید پزشک را از تمامی دارو های مصرفی خود از جمله مکمل های گیاهی مطلع کنند. بیماران باید از ۶ تا ۸ ساعت قبل از فرایند از خوردن و نوشیدن خودداری کنند. دارو های مصرفی روز فرایند باید با مقادیر اندکی آب مصرف شوند. بهتر است تمامی دارو های مصرفی خود را از جمله نیتروگلیسرین (در صورت مصرف) در روز فرایند با خود به بیمارستان آورد. آنژیوپلاستی نیازمند یک شب بستری در بیمارستان بوده و پس از انجام فرایند بیمار قادر به رانندگی نخواهد بود. به همین دلیل باید جهت رفتن به خانه، قبل از فرایند با یکی از دوستان یا اعضای خانواده هماهنگ شود.

آنژیوپلاستی قلب چگونه انجام می شود؟

آنژیوپلاستی توسط متخصص قلب و تیمی از پرستاران و تکنسین های متخصص در زمینه قلب و عروق انجام می شود. محل انجام این فرایند بخشی مخصوص از بیمارستان به نام آزمایشگاه کاتتر گذاری قلب است. آنژیوپلاستی از طریق شریانی در کشاله ران، بازو یا مچ دست انجام شده و نیازمند بیهوشی عمومی نیست. در حین این فرایند دارو های آرام بخش به بیمار تزریق می شود. بسته به میزان آرام بخشی دارو ها بیمار ممکن است در حین فرایند بیدار یا خواب باشد.

بیمار از طریق یک خط وریدی در دست یا بازوی خود مایعات، دارو های آرام بخش و رقیق کننده خون (ضد انعقاد) را دریافت می کند. ضربان قلب، نبض، فشار خون و سطح اکسیژن خون فرد در حین فرایند پایش می شوند. پزشک ناحیه ورود کاتتر در دست، پا یا مچ را با استفاده از یک محلول ضد عفونی کننده آماده کرده و یک پوشش استریل بر روی بدن قرار می دهد. پزشک با استفاده از یک داروی بی حس کننده موضعی ناحیه درمان را بی حس و سپس یک برش بسیار کوچک ایجاد می کند.

پس از این مرحله، یک سیم هدایتی به درون رگ خونی وارد می شود. پزشک با کمک تصویر برداری اشعه ایکس لوله ای باریک به نام کاتتر را درون شریان بیمار هدایت می کند. پس از قرار گیری کاتتر در محل انسداد شریان ماده حاجب (رنگ مخصوص) تزریق می شود. این کار امکان دیدن درون عروق خونی و تشخیص نواحی انسداد در تصاویر اشعه ایکس را برای پزشک فراهم می کند.

انجام آنژیوپلاستی عروق کرونری

یک بالون کوچک به همراه یا بدون استنت در محل انسداد متورم شده و شریان مسدود شده را باز می کند. پس از گشاد شدن شریان، بالون کوچک شده و کاتتر از بدن خارج می شود. در صورت ابتلا به انسداد های متعدد، این فرایند برای رفع هر کدام از آن ها تکرار می شود. آنژیوپلاستی می تواند بسته به دشواری، تعداد انسداد ها و بروز عوارض تا چندین ساعت به طول انجامد.

امکان دارد در هنگام ورود کاتتر مقداری فشار احساس شود. همچنین، در هنگام باد شدن بالون و کشیده شدن شریان مقداری ناراحتی خفیف احساس می شود. با این حال، معمولا در حین فرایند بیمار درد شدیدی را تجربه نمی کند.

بالون گذاری قلب

استنت گذاری قلب

اغلب افرادی که تحت درمان آنژیوپلاستی قرار می گیرند، استنت گذاری نیز برای آن ها انجام می شود. استنت یک لوله فلزی تور مانند است که از دیواره شریان حمایت و از تنگی مجدد آن پیشگیری می کند. در ادامه نحوه انجام استنت گذاری بیان شده است:

استنت گذاری قلب

اغلب استنت های به کار رفته در آنژیوپلاستی آغشته به دارو هستند. این دارو ها به آهستگی در جریان خون رها شده و از تشکیل پلاک های جدید و تنگی مجدد عروق خونی جلوگیری می کنند. پس از استنت گذاری، پزشک جهت کاهش خطر تشکیل لخته های خونی بر روی استنت چندین دارو را تجویز می کند که از جمله آن ها می توان موارد زیر را نام برد:

مراقبت های بعد از آنژیوپلاستی قلب

برای تشخیص و درمان بیماری های قلبی با شماره تماس زیر تماس حاصل فرمایید:

در صورت بروز موارد زیر باید فورا با پزشک یا تیم درمانی بیمارستان تماس گرفت:

بیماران باید به دقت از توصیه های پزشک در زمینه درمان با دارو های رقیق کننده خون پیروی کنند. از جمله این دارو ها می توان آسپرین، کلوپیدوگرل (پلاویکس)، پرازوگرل (افیسنت) یا دارو های مشابه را نام برد. اغلب افرادی که تحت آنژیوپلاستی با یا بدون استنت گذاری قرار می گیرند باید به صورت مادام العمر آسپرین مصرف کنند.

افرادی که تحت استنت گذاری قرار گرفته اند باید به مدت ۶ تا ۱۲ ماه دارو های رقیق کننده خون همچون کلوپیدوگرل مصرف کنند. در صورت داشتن هر گونه سوال یا نیاز به انجام یک جراحی دیگر، باید قبل از توقف مصرف این دارو ها با پزشک متخصص قلب مشورت کرد.

مراقبت های بعد از آنژیوپلاستی قلب

نتیجه عمل آنژیوپلاستی

آنژیوپلاستی کرونری به طور قابل توجهی جریان خون را در شریان های کرونری تنگ یا مسدود شده افزایش می دهد. پس از انجام این فرایند، درد قفسه سینه کاهش یافته و فرد بهتر می تواند به ورزش کردن بپردازد. انجام آنژیوپلاستی و استنت گذاری به معنای درمان شدن بیماری قلبی نیست بلکه باید عادت های سالم در سبک زندگی خود را ادامه داده و دارو های تجویزی را طبق دستور پزشک مصرف کرد.

در صورت داشتن علائم قبل از فرایند همچون تنگی نفس یا درد قفسه سینه باید با پزشک خود تماس بگیرید. در صورت احساس درد قفسه سینه در هنگام استراحت یا عدم پاسخ دهی آن به مصرف نیتروگلیسرین فورا با ۱۱۵ تماس گرفته یا به اورژانس نزدیک ترین بیمارستان مراجعه کنید. جهت حفظ سلامت قلب پس از آنژیوگرافی باید موارد زیر را انجام داد:

جراحی بای پس شریان کرونری نسبت به آنژیوپلاستی یک فرایند تهاجمی تر و نیازمند به یک دوره بهبودی طولانی است. موفقیت در انجام آنژیوپلاستی می تواند به معنای عدم نیاز به انجام جراحی بای پس باشد.

دکتر حسین دباغیان متخصص قلب و عروق – کلینیک قلب سلامت

موضوعات مرتبط

آیا این مطلب مفید بود؟ به اشتراک بگذارید

از دکتر سوال دارید؟

دکتر حسین دباغیان

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم

محبوب‌ترین مقالات

معاینه تخصصی قلب ورزشکاران

آنژیوگرافی

آنژیوپلاستی

هولتر مانیتورینگ ریتم

آدرس مطب

قیطریه، بلوار اندرزگو، بین دانیالی و اشکستان‌پور، پلاک ۴۳، واحد ۱

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر